2. Vormen van betonschade

We kennen de volgende vormen van betonschade:

•  wapeningscorrosie door carbonatatie
•   wapeningscorrosie door chloriden
•   inwerking door vorst en dooizouten
•   chemische aantasting
•   alkali-silica reactie (ASR)
•   aantasting door zuren
•   aantasting door sulfaten
•   scheuren door overbelasting van beton
•   grindnesten in het beton
•   craquelé (kleine haarscheurtjes) in het betonoppervlak.

2.1 Betonrot bestaat niet!
Het woordenboek schrijft bij betonschade ‘betonrot’ en vervolgens bij betonrot: aantasting, verkruimeling van beton, waardoor de wapening gaat roesten’.
Maar ‘betonrot’ bestaat niet!  Beton kan namelijk niet rotten, zoals bijvoorbeeld hout dat wel kan. Het is de wapening in het beton die corrodeert, daarbij in volume toeneemt en de dekking op de wapening, dat wil zeggen de buitenste laag van het beton, wegdrukt.
Aan het oppervlak van het beton is te zien of er iets mis is. Dit worden de uiterlijke kenmerken van een schadevorm genoemd. Iemand met veel ervaring kan aan de kenmerken vaak al zien wat er aan de hand is.
VBR-leden zijn gespecialiseerd in het herkennen van schadevormen en het kiezen van de juiste betonreparatiemethode. 
Surf naar www.vbr.nl en klik op de button ‘selecteer uw betonreparatiebedrijf’.

2.2 Wapeningscorrosie door carbonatatie
Het wapeningsstaal in gewapend beton is normaal gesproken goed beschermd tegen corrosie. Dankzij het sterk alkalische milieu in beton, wordt op het wapeningsstaal een dunne beschermende laag gevormd: de passiveringslaag. Als beton uitdroogt, zal kooldioxyde uit de lucht in het beton dringen en de alkaliteit teniet doen. Dat proces heet carbonatatie. Als het uitdrogingsfront en daarmee het het carbonatatieproces de buitenste wapeningsstaven bereikt, zal de beschermende passiveringslaag instabiel worden. Op plaatsen waar voldoende water en zuurstof in het beton aanwezig zijn, kan corrosie van het wapeningsstaal optreden.
Meer informatie vindt u op het informatieblad 'Wapeningscorrossie door carbonatatie', te vinden op www.vbr.nl onder de button ‘downloads’.

2.3 Wapeningscorrosie door chloriden
De passiveringslaag rond de wapening kan behalve door de inwerking van carbonatatie ook verloren gaan door de inwerking van chloriden. Chloriden kunnen als verhardingsversneller zijn ingemengd tijdens de vervaarding van prefab betonnen delen. Chloriden kunnen ook in het beton dringen door langdurig contact met zeewater, zeewind en dooizouten.
Een Kwaaitaal- of Mantavloer is een prefab betonnen vloer, die veel in de woningbouw werd toegepast in de periode 1975 – 1983. De Kwaaitaal- en Mantavloeren zijn gemaakt door gelijknamige firma’s in de jaren 70. Om het beton sneller te laten harden, is er calciumchloride toegevoegd, wat na verloop van tijd corrosie van de wapening veroorzaakt en schade aan het beton tot gevolg heeft.
Door chloride geïnitieerde schade is verraderlijk omdat daarbij de wapening in het beton kan roesten zonder dat dit aan de buitenzijde van het beton direct zichtbaar wordt. Kleine bruine vlekken op het betonoppervlak verraden na verloop van tijd dat zich in het beton een chemisch proces afspeelt waarbij op dat moment de wapening al goeddeels verdwenen kan zijn en de vloeren snel hunaar sterkte verliezen.
VBR-leden hebben de deskundigheid in huis om betonschade aan Kwaaitaal- en Mantavloeren te onderkennen en afdoende te herstellen.
Surf naar www.vbr.nl en klik op de button ‘selecteer uw VBR betonreparatiebedrijf’.
Ga voor meer informatie over chlorideschade naar het informatieblad 'Wapeningscorrosie door chloriden', te vinden op www.vbr.nl onder de button ‘downloads’.

2.4 Vorst en dooizouten
Het gebruik van dooizouten in de winter op wegen en brugdekken is een ernstige bedreiging voor de kwaliteit van betonoppervlakken. Kenmerkend voor vorstschade en dooizoutschade is een afschilfering van het oppervlak van beton.
Ga voor meer informatie naar het info'rmatieblad 'Betonschade door vorst en dooizouten', te vinden onder de button ‘downloads’ op www.vbr.nl

2.5 Chemische aantasting van beton
Chemische aantasting van cementsteen kan plaatsvinden door inwerking van agressieve stoffen in de natuurlijke bodem en/of in het grondwater. Daarnaast kunnen agressieve stoffen, zoals deze gebruikt worden in de chemische industrie of voorkomen in de agrarische industrie, indringen.
Ga voor meer informatie naar het informatieblad ‘Chemische aantasting van beton’, te vinden onder de button 'downloads' op www.vbr.nl

2.6  Alkali-silicareactie (ASR)
Bij een alkali-silica reactie reageren bestanddelen van toeslagmaterialen met het poriënwater van het beton. Meer precies gaat het om de reactie van reactief silica met alkaliën. De reactieproducten kunnen poriënwater absorberen en daardoor gaan zwellen en druk uitoefenen in het beton. Het gevolg is dat het beton inwendig gaat scheuren. Bij ASR-schade is geen sprake van invloeden van buitenaf. De verkeerde toeslagmaterialen zijn soms gebruikt als grindvervanger in tijden dat het grind schaars was. Tot op heden is er geen duidelijke richtlijn voor het herstel van beton met deze schadevorm. Omdat de scheurvorming mogelijk de omhulling van het wapeningsstaal teniet doet, kan de constructie geen trekkrachten meer opnemen en daardoor bezwijken.
Met het oog waarneembare gevolgen van ASR zijn:
- uitzetting en vervorming van het beton
- (haar)scheuren aan het oppervlak, vaak in een zogenaamd landkaartpatroon
- afscheiding van alkali-kiezelzuurtegels (witachtige uitbloedingen), niet te verwarren met uitloging van vrije kalk
- afdrukken van stukken beton.
Ga voor meer informatie naar het technische infoblad 'Alkali-silicareactie ASR', te vinden onder de button 'downloads' op www.vbr.nl

2.7  Aantasting van beton door zuren
Beton kan blootgesteld zijn aan zuren in met name agrarische toepassingen en in de chemische en voedingsmiddelenindustrie. Een specifieke vorm van zuuraantasting komt voor in riolen: de biogene zwavelzuuraantasting.
Ga voor meer informatie naar het informatieblad ‘Aantasting van beton door zuren', te vinden onder de button 'downloads’ op www.vbr.nl

2.8 Aantasting door sulfaten
Een typische vorm van chemische aantasting van beton is de inwerking van sulfaten. De aantasting wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door de vorming van expansief ettringiet. Sulfaten komen voor in zeewater, rioleringen, mestkelders en in de bodem.
Ga voor meer informatie naar het informatieblad 'Aantasting door sulfaten‘, te vinden onder de button 'downloads’ op www.vbr.nl